jaarverslag 2020

De zorgen van de werkgroep over het vele ruimen, weghalen van grafstenen en over de invulling van het beheer (heggen) hebben geleid tot interesse van de politiek. Onze werkgroep heeft gevraagd en ongevraagd de raadsleden op verschillende manieren van informatie voorzien. Bert Lever heeft namens de werkgroep digitaal ingesproken bij de Raad. Dit vond veel weerklank.
Het ruimen en weghalen van stenen is stopgezet. Een nieuw moderner beleid met betrekking tot beheer begraafplaats is toegezegd. Dit in combinatie met een in 2020 op te starten gemeente brede inventarisatie van monumentale aspecten (stenen + aanlegstructuur). 

Individueel zijn enkele graven gerestaureerd. Er is ook interesse van particulieren om eigen oude graven op te knappen.
De werkgroep dankt de ambtenaren van Gravenadministratie, Groenbeheer en Monumentenzorg. Ook bedanken wij het begraafplaatsbeheer dat ons steeds met raad en daad tot steun is.  

Groningen op de Bennekomse begraafplaats

Vandaag (18 november) zou ik een lezing voor de Historische Vereniging Oud-Bennekom verzorgd hebben onder de titel ‘De Bennekomse begraafplaats in breder perspectief’.

De laatste jaren ben ik als voorzitter van Terebinth, stichting voor funerair erfgoed (www.terebinth.nl), sterk betrokken geraakt bij begraafplaatsen overal in het land. Als ik daar met mensen over praat, krijg ik vaak de reactie, dat ze begraafplaatsen heel interessant vinden en daar altijd heen gaan als ze in het buitenland op vakantie zijn. Toch is er in Nederland ook heel veel op begraafplaatsen te zien en als je er geregeld bezoekt, gaan ook steeds meer dingen je opvallen. Kortom, ga ook in Nederland eens op begraafplaatsen kijken! Hier een elementje uit het verhaal over de Bennekomse begraafplaats in breder perspectief.

Als je in Groningen begraafplaatsen bezoekt, valt je al snel op dat daar veel hoge stèles gebruikt worden (o ja, een staande grafsteen wordt stèle genoemd en als hij ligt is het een zerk). Hierop zijn daar vaak versieringen aangebracht in de vorm van eeuwigheids- en eindigheidssymbolen. Bijvoorbeeld klimop staat voor eeuwigheid (het blijft immers altijd groen) en een dovende, naar beneden gewende, toorts voor eindigheid. Als voorbeeld van zo’n Groningse begraafplaats hierbij een foto van het kerkhof in Marum met een aantal stèles er op (foto rechtsboven). Op de voorgrond hebben deze allemaal een eindigheidssymbool in de vorm van een treurboom; op de achtergrond staat er nog een met een verwelkende bloem.

Als je dit beeld in je hoofd hebt en je komt op de Bennekomse begraafplaats, dan zie je op het oudste gedeelte (bij de engel) ineens ook zo’n Groninger stèle staan. Als je goed kijkt, zie je onderaan zelfs staan dat dat klopt, hij is bij de steenhouwerij Switters & Terpstra in Groningen gemaakt! (Op de linker stèle op de foto uit Marum, staan die namen ook!)
Deze stèle staat op het graf van Johanna Grada Medema (1866-1900), de jong overleden (eerste) echtgenote van M.G.P. Medema. Op de stèle een prachtig dubbel eindigheidssymbool, namelijk een zandloper (eindigheid van het leven) met vleugels (de tijd die vervliegt).
De man van Johanna, Martinus Medema was van 1890 tot 1922 hoofdonderwijzer van de Gereformeerde School, die na de Doleantie (1886) opgericht werd en gevestigd was aan de Veenderweg. Het echtpaar woonde naast de school. Over Medema is veel te vertellen, maar dat voert hier te ver.
Martinus was uit het noorden van het land afkomstig en heeft kennelijk na het overlijden van zijn vrouw besloten om een grafmonument voor haar ook daarvandaan te laten komen. En zo staat er nu een Groninger stèle op de Bennekomse begraafplaats.

Het verhaal van een grafmonument.

Bert Lever

Boek over de begrafenis van Abraham Kuyper

Boek voor 4,50 i.p.v. 10 euro

Gisteren, 12 november, legde ons erelid, thans voorzitter van Terebinth, stichting voor funerair erfgoed, samen met de universiteitshistoricus van de Vrije Universiteit, Ab Flipse, op de begraafplaats Oud Eik en Duinen in Den Haag een palmtak op het graf van Abraham Kuyper (1837-1920). Het was precies 100 jaar nadat hij daar begraven werd. In 1937, 100 jaar na zijn geboorte, werd er ook een palmtak op zijn graf gelegd, vandaar.

Het VU-busje

Kuyper
Kuyper was iemand om wie je in zijn tijd niet heenkon. Hij was ongelooflijk gedreven en actief. Hij richtte in 1879 de eerste politieke partij van ons land op (de ARP, opgegaan in het CDA), in 1880 stichtte hij de Vrije Universiteit (wie herinnert zich niet de VU-busjes?) en in 1892 de Gereformeerde Kerken in Nederland (nu deel van de PKN) en was van 1901 tot 1905 minister-president. Naast en dwars door dit alles heen was hij een begaafd journalist met een eigen krant, ‘De Standaard’, en een eigen weekblad, ‘De Heraut’.

Kuyperjaar
Dit academisch jaar is ter herdenking van Kuypers 100e sterfjaar aan de Vrije Universiteit uitgeroepen tot Abraham Kuyperjaar. Er zijn tal van activiteiten die gecoördineerd worden door een comité onder leiding van mw. Kathleen Ferrier. En zo verscheen gisteren het boek ‘Abraham Kuyper en de dood: Herdenken bij het graf van een theoloog, journalist, universiteitsstichter en staatsman’ onder redactie van Ab Flipse en Bert Lever.
Door de onlangs afgekondigde strengere coronamaatregelen, kon een boekpresentatie op Oud Eik en Duinen – het eerste exemplaar zou aan mw. Ferrier worden aangeboden – geen doorgang vinden.

Lever (links) en Flipse bij het graf van Kuyper

Een palmtak op Kuypers graf
Gisteren verzamelden zich evenwel toch enkele mensen op de begraafplaats. Er waren enkele toespraken in de vrijwel lege aula en vervolgens werd die palmtak (uit de hortus van de VU!) op zijn graf gelegd nadat daar van Psalm 89, de lievelingspsalm van Kuyper, de verzen 7 en 8 gelezen waren; eertijds werden ze er gezongen. De begrafenis van Kuyper is de grootste die ooit op Oud Eik en Duinen plaatsvond. Alleen op de begraafplaats waren al 10.000 mensen. In verslagen over de begrafenis lees je dan ook over het zingen van deze Psalmliederen: ‘Machtig golfde het lied en het zweefde tot over de grenzen van Den Haag’.

Boek met flinke korting
Via deze link is informatie te vinden over het boek: www.geheugenvandevu.nl/blog/publicatie-abraham-kuyper-en-de-dood.
Het kost 10 euro, maar via Bert, die ook al lang lid is van onze werkgroep Behoud Begraafplaats Bennekom,  kunnen we ze voor mensen binnen Bennekom en naaste omgeving krijgen voor slechts 4,50. Daar worden ze ook nog voor thuisbezorgd.

Wilt u er een hebben: stuur uiterlijk 22 november een mailtje naar de werkgroep bbbennekom@hotmail.com en maak het verschuldigde bedrag over op bankrekening NL38 RBRB 0200 4846 72 t.n.v. Stichting Behoud Begraafplaats Bennekom.


Maand van de Geschiedenis 2020

De Historische Vereniging Oud Wageningen heeft in het kader van de Maand van de Geschiedenis een prachtige Fietstocht & Wandelroute uitgegeven.

De fietstocht “Indische Sporen in het Wageningse” leidt je ook over de Bennekomse begraafplaats.
Het boekje is te koop bij Museum de Casteelse Poort – waar de route start – en bij boekhandels Kniphorst en Bruna Wageningen, beide in de Hoogstraat, en bij antiquariaat De Beschte in de Bergstraat in Wageningen. Meer informatie: https://www.oudwageningen.nl/indische-sporen-in-het-wageningse/

Open Monumentendag 2020

Tijdens Open Monumentendag op 12 september zal er in Bennekom o.a. aandacht zijn voor Villa Erica en het Ericapark.

De wandeling die daarbij hoort voert ook over de begraafplaats omdat de drie eerste bewoners van Erica alle drie bijna in de achtertuin van Erica begraven zijn.

Kees Heitink schreef er in “de Kostersteen” van augustus 2020 een artikel over genaamd:
“De drie graven van Erica”.

Dus mis het niet en haal op 12 september tussen 10 en 12 uur zo’n gratis wandelroute in het Kijk en Luistermuseum.

In 1872 liet Dros villa Erica bouwen
In 1896 kocht Insinger villa Erica
In 1909 kocht Brants de villa en in 1945 overleed Sara Brants- van der Hoop.

Mooie besluiten in gemeenteraad Ede

Vandaag, 9 juli, heeft de gemeenteraad drie amendementen aangenomen waardoor de leges verhoging teruggedraaid wordt, ruimen gestaakt en er in termijnen kan worden betaald.

Alles bij elkaar een mooie avond dus!

Omroep Gelderland schrijft: “Bovendien komt de politiek daarmee tegemoet aan de roep van de Historische Vereniging Oud-Bennekom om begraafplaatsen zoveel mogelijk intact te houden.”

https://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2457017/Raad-Ede-grijpt-in-kosten-begraven-gaan-toch-niet-omhoog

Verslagen debat in de gemeenteraad over begraafleges

Zowel Omroep Gelderland als de Gelderlander besteden aandacht aan het debat van donderdag 25 juni.

Klik op de link om deze artikelen te lezen:
Gelderlander: https://www.gelderlander.nl/ede/edenaar-betaalt-nog-steeds-fors-meer-voor-graf~a5436934/

Omroep Gelderland: https://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2455080/Begraafkosten-verhogen-de-vraag-is-of-dat-echt-nodig-is

Op 2 juli is de besluitvormende vergadering over dit onderwerp in de gemeenteraad van Ede.

Inspreken bij de gemeenteraad

De werkgroep Begraafplaats was op maandagavond te gast bij de gemeenteraad van de Gemeente Ede. We mochten inspreken over begraven en leges en 16 raadsleden op die manier van informatie voorzien. De werkgroep maakt zich zorgen over de kosten van het begraven maar vooral ook dat er zo veel graven geruimd worden.

We zijn benieuwd naar de verdere gang van zaken.